Wereldwijd staat Q-Day bekend als dé dag waarop quantum computing het niveau bereikt waarop het asymmetrische cryptografie (public-key) kan openbreken. Je gebruikt voor deze technologie twee sleutels: één die openbaar is en één die geheim blijft. Met de openbare sleutel zet je informatie op slot en alleen met de privésleutel kun je die weer openen. Daardoor kunnen mensen veilig gegevens uitwisselen via internet. We kennen de kansen en gevaren van quantum computing, maar hoe raakt het security?


Wat is Q-Day?

Q-Day is geen specifieke datum op de kalender, maar een kantelpunt. Het is het moment waarop quantum computers krachtig genoeg zijn om veelgebruikte encryptiestandaarden – zoals RSA en elliptische-curvecryptografie (ECC) – effectief te breken. Deze standaarden vormen de basis voor veilige internetverbindingen, digitale handtekeningen en identity management. Zodra een cryptographically relevant quantum computer (CRQC) beschikbaar is kunnen de wiskundige problemen achter deze technieken razendsnel worden opgelost. Wat vandaag veilig is kan op Q-Day ineens kwetsbaar zijn.

Wat zijn de gevolgen?

Vrijwel iedere organisatie maakt vandaag de dag gebruik van cryptografie die op termijn kwetsbaar wordt. Dat zit vaak dieper in de infrastructuur dan je denkt. Denk bijvoorbeeld aan:

  • TLS/HTTPS voor webverkeer
  • VPN-verbindingen voor remote access
  • Authenticatie en certificaten voor Identity & access management-systemen
  • Code signing en softwareupdates
  • IoT en embedded devices met ingebouwde sleutels

Veel van deze systemen zijn ontworpen zonder rekening te houden met snelle cryptografische vervanging. Dat maakt migratie complex en tijdrovend. Voor organisaties betekent dit dat Q-Day niet alleen een technisch vraagstuk is, maar ook een strategische uitdaging. Hoe zorg je dat je op tijd kunt overstappen zonder verstoring van je dienstverlening?

Datum onbekend

Hoewel Q-Day vaak als dreigend wordt gezien zijn we er nog niet. Dat komt doordat er niet één rechte weg is naar een werkende quantum computer op dit niveau. Meerdere factoren spelen een rol. De huidige quantum computers beschikken over honderden qubits, terwijl er waarschijnlijk miljoenen nodig zijn om moderne cryptografie op grote schaal te breken. Qubits zijn bovendien instabiel en vereisen complexe foutcorrectie om betrouwbare berekeningen uit te voeren. De meeste experts verwachten Q-Day daarom ergens in de jaren 2030 of later. Dat geeft ruimte om te handelen, maar betekent ook dat voorbereiding nu al moet starten. Migraties van cryptografie duren immers jaren, zeker in complexe IT-omgevingen. Daarnaast worden er al quantum-bestendige cryptografische standaarden ontwikkeld en ingevoerd, zoals de recente post-quantum cryptografie-standaarden (PQC) van NIST. Deze vervangen geleidelijk bestaande algoritmes, maar worden nog niet overal ondersteund.

Harvest now, decrypt later (HNDL)

Nu al relevant

Ook de risico’s van Q-Day beginnen niet op het moment zelf, maar veel eerder. Cybercriminelen en statelijke actoren verzamelen nu al versleutelde data met het idee deze later te ontsleutelen. Dit staat bekend als harvest now, decrypt later (HNDL). Dat betekent dat gegevens die vandaag veilig lijken in de toekomst alsnog leesbaar kunnen worden. Denk aan financiële gegevens, medische dossiers, intellectueel eigendom of overheidsinformatie. Vooral data met een lange levensduur is kwetsbaar. Als informatie over tien, twintig of dertig jaar nog waarde heeft, dan is het nu al een doelwit. De conclusie is simpel: het risico is geen toekomstscenario, het is al begonnen.

Created with Sketch.
Cybersecurity

Stappenplan

Deze stappen zorgen ervoor dat je organisatie niet hoeft te improviseren wanneer Q-Day dichterbij komt, maar voorbereid is op een gecontroleerde overgang:

  1. Breng je cryptografie in kaart: weet waar en hoe je RSA, ECC en andere technieken gebruikt (applicaties, netwerken, certificaten, devices).
  2. Identificeer gevoelige data: focus op data die jarenlang vertrouwelijk moet blijven. Juist die is kwetsbaar voor harvest now, decrypt later.
  3. Werk aan crypto-agility: zorg dat systemen flexibel genoeg zijn om cryptografie te vervangen zonder grote aanpassingen.
  4. Betrek leveranciers: vraag actief naar plannen rondom post-quantum cryptografie, vooral bij cloud-, netwerk- en securityoplossingen.
  5. Start klein met testen: experimenteer met hybride oplossingen (klassiek en quantum-safe) om ervaring op te doen.
  6. Maak het een strategisch onderwerp: quantum readiness raakt niet alleen IT, maar ook compliance en je langetermijnbeleid.